Sitemizde yer alan tüm yazılar, TEDAVİ veya başka bir amaç için kullanılamaz.

Gebelik Dönemi

GEBELİK DÖNEMİ

Gebelikte üç dönemden bahsedilmektedir. 1.TRİMESTİR, 2. TRİMESTİR, 3. TRİMESTİR.

BİRİNCİ TRİMESTİR  DÖNEMİ BESLENMESİ:

Annenin en son adet olduğu tarihten itibaren ilk üç aylık dönemini kapsar. Annenin sağlıklı ve dengeli beslenerek kilo almamasını veya minimum düzeyde kilo almasını sağlamak önemlidir. Gebeliğe bağlı BULANTI VE KUSMALAR özellikle bu aylarda yaşanabilir.  Annenin yaşam kalitesinin bozulmaması için  öncelikle varsa annenin bulantı sorunun düzelmesine destek olmak  gerekir. Bu nedenle  kan şekerinin aşırı düşmesinin önüne geçecek bir düzende besin tüketmesini sağlamak önemlidir.  Beslenme düzeninde ilk yapılması gereken uygulama, annenin uzun açlıklara izin vermemek veya öğün atlamasını önlemek önemlidir.  Sık  öğün aralıklı, karbonhidrat içeren lifden zengin besin tüketmesini sağlanmalıdır. (Ör:Tam buğday unundan veya tam çavdardan ekmekler, leblebiler, küçük sandviçler, tostlar vs). Annenin bulantı nedeni ile sık besin tüketimini desteklemek ve teşvik edip,  ikna olmasını sağlamak  oldukça önemlidir.

Bu dönemde meyve suyu, tatlı, çikolata, gazlı içecekler gibi şekerli, fazla kalorili  veya kana hızlı karışan besinlerden uzak durması önemlidir.  İlk üç aylık dönemde bebek henüz yeterince büyümediği için annenin beslenmesini etkileyecek oranlarda  fazla enerji almasına gerek yoktur.  Annenin gebe kalmadan önceki besin miktarı beslenme ihtiyacını karşılayacak düzeydedir.

Özellikle ilk trimestirden itibaren çay ve kahve, cola(asitli her tür içecek), çikolata gibi kafeinli içecek ve besinler tüketilmemelidir. 

ORTALAMA  GÜNLÜK ALMASI GEREKEN BESİN MİKTARLARI

SÜT, YOĞURT, KEFİR GRUBU =2 -3  SU BARDAĞI ( 400 ml-600 ml)

YUMURTA =1 – 2 ADET (HAŞLAMA, AZ YAĞLI OMLET, MENEMEN)

PEYNİR =2-3 DİLİM ORTA YAĞLI ( PASTÖRİZE OLMALI)

EKMEK GRUBU =4-6 DİLİM ( TAM BUĞDAY, TAM ÇAVDAR, ÇOK TAHILLI)

MAKARNA, BULGUR, KISIR =1-2 PORSİYON (4 -6 YEMEK KAŞIĞI)

MEYVE =2-4 PORSİYON (1 PORSİYON, 1 AVUÇ İÇİNE SIĞMALI)

YAĞ GRUBU =3-4 YEMEK KAŞIĞI ( ZEYTİNYAĞI, FINDIKYAĞI)

SEBZE VE SALATA GRUBU = 5 PORSİYON ( 1 PORSİYON, 2 YEMEK KAŞIĞI KADAR)

CEVİZ, BADEM, FINDIK ( TAZE) =20-30 gr ( 1,5 AVUÇ DOLUSU)

ET, HİNDİ, BALIK (IZGARA) =2-3 PORSİYON ( 1 PORSİYON,2 KÖFTE BÜYÜKLÜĞÜ)

SU =1,5-2 LİTRE ( ARA ÖĞÜNLERDE )

IHLAMUR, PAPATYA ÇAYI, =GÜNDE 1 VEYA 2 KUPA

Özellikle yemek hazırlarken besin kaybının en az indirilmesi önemlidir.Fazla su ekleyerek pişirmek  (özellikle  sebzeleri), tencerenin kapağını kapatmadan pişirmek,  vitamin kaybına yol açabilir

           Kurubaklagilleri ıslatma suyu dökülebilir fakat pişirme sularının dökülmesine gerek yoktur. Vitamin kaybını engellemek adına bu durum önemlidir. Baklagillleri (kurufasulye, nohut, mercimek, barbunya gibi) düdüklü tencerede iyi pişirerek gaz yapma olasılığını azaltılabilir.

Makarna ve sebze sularını dökmemek önemlidir. Eğer sebze sularını kullanmayacaksak derin dondurucuda saklayıp başka bir yemeğin hazırlanması esnasında eklenebilir.

Sigara ve alkol tüketimi tamamen kesilmelidir.

İKİNCİ TRİMESTİR DÖNEMİ BESLENME:

Gebeliğin 3. ayından 6. ayını kapsayan dönemdir. Bu dönemde anne karnındaki bebek gelişim sürecini  daha ileri bir düzeye taşımış ve enerji ihtiyacı artırmıştır.  Annenin günlük beslenmesine ek olarak 250-300 kcal’lik enerji ihtiyacında artış olacaktır. Bebeğin plesentası anne kanındaki şekeri daha fazla kullanmaya ve insülin hormonunun daha aktif çalışmaya başladığı dönemdir.

  Kan şekeri yükleme testi bu dönemde yapılır. Annenin kan şekeri gebelik boyunca açlık 95 mg/dl üstüne çıkmamalı, 1. saat tokluk kan şekeri 140 mg/dl üstüne çıkmamalıdır. Eğer bu değerlerin üzerinde sonuçlar görülürse  şeker yükleme testi 100 gr glukoz ile tekrar edilmelidir.

            Kan şekeri  yüksekliğinde olduğu gibi kan şekerinin aşırı düşmesi de gebelikte görülmemesi gereken metabolik durumlardır. Annenin kan şekerinin düşük seyretmesi,  sağlıklı beslenme bilincine sahip olmadığı anlamına gelebilir. Aynı zamanda ailede diyabet öyküsü olması annenin kan değerlerini etkileyebildiği için anneye uygun porsiyonlarda ve sıklıkta karbonhidrattan fakir beslenmemeli ve ara öğünlerde lif içeren karbonhidrat içeriği olan besinler tüketmesi önemlidir. (kepekli sandviç, kepekli tost, tam buğdaylı poğaça ( ev yapımı) yanına ayran vs) Bu yüzden ara öğünleri atlamadan  özellikle çalışan anne ise çantasında  ara öğün gerektiğinde ana öğün besinlerini taşıması önerilebilir.

Günlük beslenmesinde demire olan ihtiyaç artmıştır. Özellikle kahvaltıda yumurta tüketimi her gün tüketmeli ve öğle veya akşam öğünlerinden birinde, kırmızı et, hindi eti gibi demirden zengin bir besini  tüketmesi gerekir.  Bu yiyeceklerin yanında veya hemen sonrasında açık içiliyor olsada çay tüketiminden kaçınılmalı ve yoğurt, ayran, cacık gibi kalsiyumdan zengin besinleri bu öğün tüketmemesi tavsiye edilir. Kalsiyum, demirin vücut tarafından emilmesini  engeller. Yoğurt ve süt ürünleri sebzeli yemekler ile beraber veya ara öğünlerde tüketilebilir.

Özellikle öğün araları 3 ana öğün 3 ara öğün olacak şekilde sık aralıklı olmalı ve uzun süre aç kalmamaya özen gösterilmelidir. Sıvı içeriği yüksek besin tüketimine ağırlık verilmeli çorba, şekersiz komposto, ev yapımı limonatalar bu dönemde kullanılabilir ( annede aşırı kilo veya diyabet olmamalı)

Varis ve kabızlık yaşanmaya başlayabilir. Özellikle sebze yemeği ve salata tüketmeyi ihmal etmemek önemlidir. Gün kurusu kayısı , incir , kuru erik veya yoğurt içine yulaf ezmesi tüketmek kabızlık tedavisinde başarılı olabilir.

     Anne hareketli olmalı ve kas dokusunu güçlü tutmaya çalışmalıdır. Gebelik platesi, günlük düzenli 30 dk-60 dk düzenli yürüyüşler gebelikte aşırı kilo alımını, kabızlığı ve varis oluşumunu engelleyecektir. Egzersiz yapma konusunda mutlaka doktorunuza danışmayı unutmamak gerekir.

     Vücutta bebeğin büyümesi ve kan volümünün artması ile birlikte vücutta yanlış beslenme, kan şekerinde dengesizlik, tansiyonda değişimler ve az su tüketimi ile birlikte fazla tuz tüketimi ve tuzdan zengin beyaz unlu gıdalar tüketilmesi  sonucunda  eller ve ayaklarda yüzde  ödem (şişlik) yaşanmaya başlanabilir. Bu dönem kilonun hızlı artışına dikkat edilmeli ve  ayda en fazla 1 kilodan fazla kilo almamaya özen gösterilmelidir. Eğer kilo artışı aylık 2 kilonun üstüne çıkarsa mutlaka takip eden hekimin de bilgisi dahilinde uzman bir diyetisyene ve uzman bir endokrinolog’a başvurulmalıdır.

SÜT, YOĞURT, KEFİR GRUBU =3 SU BARDAĞI ( 400 ml-600 ml)

YUMURTA =1 – 2 ADET (HAŞLAMA, AZ YAĞLI OMLET, MENEMEN)

PEYNİR =2-3 DİLİM ORTA YAĞLI ( PASTÖRİZE OLMALI)

EKMEK GRUBU =5-7 DİLİM ( TAM BUĞDAY, TAM ÇAVDAR, ÇOK TAHILLI)

MAKARNA, BULGUR, KISIR =1-2 PORSİYON (4 -6 YEMEK KAŞIĞI)

MEYVE =2-4 PORSİYON (1 PORSİYON, 1 AVUÇ İÇİNE SIĞMALI)

YAĞ GRUBU =3-4 YEMEK KAŞIĞI ( ZEYTİNYAĞI, FINDIKYAĞI)

SEBZE VE SALATA GRUBU = 5 PORSİYON ( 1 PORSİYON, 2 YEMEK KAŞIĞI KADAR)

CEVİZ, BADEM, FINDIK ( TAZE) =20-30 gr ( 1,5 AVUÇ DOLUSU)

ET, HİNDİ, BALIK (IZGARA) =2-3 PORSİYON ( 1 PORSİYON,2 KÖFTE BÜYÜKLÜĞÜ)

SU =2,5 LİTRE ( ARA ÖĞÜNLERDE )

IHLAMUR, PAPATYA ÇAYI, =GÜNDE 1 VEYA 2 KUPA

ÜÇÜNCÜ  TRİMESTİR DÖNEMİ BESLENME:

Gebeliğin 7.8.9. ayını kapsayan bu dönemde artık bebeğin doğumuna hazırlık evresinin son aşamalarıdır. Annenin enerji açığı 500 kcal civarındadır ve vücut bu açığı kapatmak için annenin hareketlerini yavaşlatmaya başlamıştır. Bebeğin gelişiminin diğer aylara göre en fazla olduğu bu dönemlerde plesenta gittikçe büyüyen  bebeğin şekere ihtiyacını gidermek amacı daha fazla kanda şeker kullanmaya başlamıştır. Dolayısıyla insülin ihtiyacıda artmıştır. Bu dönemlerde annenin, gebelik diyabeti riski varsa, kan şekerinde  yükseklikleri daha fazla görebiliriz (özellikle ailede diyabete yatkınlık varsa veya anne gebelik öncesinden insülin direnci  veya kan şekeri aşırı düşüklüğü, hipoglisemi yaşıyorsa)

     Özellikle kas krampları  artar. Varislerde artışlar yaşanır. Kabızlık  daha sık yaşanabilir.Özellikle her gün liften zengin sebze ve salataları tüketmek önemlidir.

    Bu dönemde anne ayda ortalama 2-3 kilo alması sağlıklıdır. Fakat bebeğin gelişiminin hızlı olduğu bu dönemde, kilo almayı meyilli annelerin kilo kontrolünü sağlayamama durumlarında mutlaka uzman bir diyetisyene başvurması gerekir.

SÜT, YOĞURT, KEFİR GRUBU =3 SU BARDAĞI (400 ml-600 ml)

YUMURTA =1 – 2 ADET (HAŞLAMA, AZ YAĞLI OMLET, MENEMEN)

PEYNİR =2-3 DİLİM ORTA YAĞLI (PASTÖRİZE OLMALI)

EKMEK GRUBU =5-7 DİLİM ( TAM BUĞDAY, TAM ÇAVDAR, ÇOK TAHILLI)

MAKARNA, BULGUR, KISIR =1-2 PORSİYON (4 -6 YEMEK KAŞIĞI)

MEYVE =2-4 PORSİYON (1 PORSİYON, 1 AVUÇ İÇİNE SIĞMALI)

YAĞ GRUBU =3-4 YEMEK KAŞIĞI ( ZEYTİNYAĞI, FINDIKYAĞI)

SEBZE VE SALATA GRUBU = 5 PORSİYON (1 PORSİYON, 2 YEMEK KAŞIĞI KADAR)

CEVİZ, BADEM, FINDIK ( TAZE) =20-30 gr (1,5 AVUÇ DOLUSU)

ET, HİNDİ, BALIK (IZGARA) =3-4 PORSİYON  (1 PORSİYON,2 KÖFTE BÜYÜKLÜĞÜ)

SU =2,5 LİTRE (ARA ÖĞÜNLERDE )

IHLAMUR, PAPATYA ÇAYI, =GÜNDE 1 VEYA 2 KUPA